બૉમ્બે સ્ટૉક એક્સચેન્જના સુકાની આશિષકુમાર ચૌહાણ

એશિયાના સૌથી જૂના સ્ટોક એક્સચેન્જના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ‘કોકટેલ ઝિંદગી’ સાથે ખુલ્લા દિલથી વાત.

જયેશ ચિતલિયા

ગુજરાતના મહાનગર અમદાવાદના પાલડી વિસ્તારમાં 16 માર્ચ, 1968ના રોજ જન્મેલા અને ત્યાં જ ઉછરીને, શાળામાં બારમાં ધોરણ સુધી ગુજરાતી માધ્યમમાં અભ્યાસ કરનારા યુવાને વધુ અભ્યાસ માટે મુંબઇ આવીને આઈઆઈટી (ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેક્નોલોજી)માં પ્રવેશ લીધો ત્યારે તે અંગ્રેજી બોલવામાં ગભરાટ અને સંકોચ અનુભવતો હતો. તેને સમજવામાં પણ વાર લાગે, તે ક્યારેય લઘુતાગ્રંથિ પણ અનુભવે. અને છતાં તે યુવાન તમામ પરિસ્થિતિનો સામનો કરી ટકી રહ્યો અને અભ્યાસ કરતા કરતા સતત આગળ વધતો રહ્યો. આજે તે યુવાન એશિયાના સૌથી જૂના સ્ટોક એક્ચેંજ બોમ્બે સ્ટોક એક્ચેંજના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (સીઈઓ) તરીકે ફરજ બજાવે છે. જેનું નામ છે આશિષકુમાર ચૌહાણ. આ નામ આજે ભારતમાં જ નહીં, બલકે વિશ્વના ફાઈનાન્સિયલ માર્કેટમાં પણ જાણીતું બની ગયું છે. તેમના જીવનની અંતરંગ વાતો તેમણે આ એક્સક્લુસિવ ઇન્ટરવ્યૂમાં શેર કરી છે અને સાથે જ બીએસઈની ભાવિ યોજનાઓ તથા તેમના ક્ષેત્રની અન્ય રસપ્રદ અને ઉપયોગી વાતો પણ તેમણે અહીં કરી છે.

આત્મવિશ્વાસ કામ કરી ગયો

આશિષભાઈ નિખાલસપણે કહે છે કે આઈઆઇટીમાં એડમિશન લીધા બાદ મને અંગ્રેજીમાં બોલવાની તકલીફ પડતી હતી, એટલું જ નહીં સમજવામાં પણ મુશ્કેલી પડતી હોવાને લીધે એક-એક પાનું ત્રણ વાર વાંચવું પડતું, ઘણી વાર તો અંગ્રેજી-ગુજરાતી ડિક્શનરી-શબ્દકોષ પણ સાથે રાખતો અને સમજવાની મથામણ કરતો, ક્યારેક ઇન્સ્ટિટ્યુટ છોડીને ચાલ્યા જવાનું પણ મન થઈ ગયું હતું, કિંતુ આત્મવિશ્વાસ સાથે હતો એટલે ટકી ગયો અને પછી તો જાતને તૈયાર કરવા અને બધામાં ભળી જવા વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું અને આત્મવિશ્વાસ ઓર વધતો ગયો. આજે આ આત્મવિશ્વાસને લીધે જ કારકિર્દીની સફર આટલી ઊંચી, સ્વચ્છ અને સફળ રહી છે.

વાંચનનો શોખ બાળપણથી

અમદાવાદની દિવાન બલ્લુભાઈ સ્કૂલમાં બારમાં ધોરણ સુધી કરનારા આશિષભાઈ કહે છે કે હું ભણવામાં બહુ રસ લેવા કરતા ફરવામાં અને મસ્તી કરવામાં વધુ રસ લેતો હતો, પરંતુ માર્ક સારા આવતા હતા, તેથી કોઈનું સાંભળવાની નોબત આવતી નહોતી, મને શાળામાં વર્ગમાં સતત પાઠ્ય પુસ્તકિયા જ્ઞાન કરતા બહારના જ્ઞાનમાં વધુ રસ પડતો, તેથી લાઈબ્રેરીમાં જઈ વિવિધ પુસ્તકો વાંચતો રહેતો, અમદાવાદની માણેકલાલ જેઠાલાલ લાઈબ્રેરીમાં વેકેશનમાં સવારથી સાંજ વાંચતો રહેતો અને લાઈબ્રેરી બંધ થાય પછી જ બહાર આવતો. બાળપણમાં છકો-મકો, રંગતરંગ વાંચતો, મોટા થયા પછી કનૈયાલાલ મુનશી, ઉમાશંકર જોશી, જ્યોતિન્દ્ર દવે, શયદા, વિનોટ ભટ્ટ, જોસેફ મેકવાન વગેરેને વાંચવાની મજા લીધી. અંગ્રેજીમાં મારા પ્રિય લેખક પીટર બર્નસ્ટેઈન, આલ્બર્ટ આઇનસ્ટાઈન, નાસિમ તાલેબ, ફ્રાન્ઝ કાફકા, લિયો તોલસ્તોય વગેરે. મારા ઘરમાં મોટી લાઈબ્રેરી બનાવી છે. મને પુસ્તક પ્રેમીઓને પુસ્તક આપવાનું ગમે છે. હવે તો હું મોટેભાગે ડાઉનલોડ કરીને મોબાઈલ પર પુસ્તક વાંચી લઉં છું.

પુસ્તક, સંગીત, ગીત, ડાયરો

મને વાંચવાનો શોખ એવો રહ્યો છે કે નોકરીના શરૂઆતનાં દિવસોમાં મારા પગારનો મોટાભાગનો હિસ્સો પુસ્તકો ખરીદવામાં વપરાઈ જતો. મને દરેક પ્રકારના પુસ્તકો પસંદ છે, ખાસ કરીને ઈતિહાસ, માયથોલોજી (પૌરાણિક), નોવેલ્સ, આત્મકથા, ફિલોસોફીથી લઈને બિઝનેસમાં મને વધુ રસ પડે છે. આ ઉપરાંત મને જૂની હિંદી ફિલ્મોના ગીત-સંગીત પણ બહુ ગમે, કિશોરકુમાર મારા ફેવરીટ, ગઝલ પ્રત્યે પણ મને ખુલ લગાવ, જગજીતસિંઘ, તલત અઝિઝ, મહેંદી હસન, ગુલામ અલી મને વિશેષ ગમે. અલબત્ત ભજન, ગુજરાતી ગીતો, ડાયરો વગેરે પણ મને એટલા જ પ્યારા લાગે.

ક્રિકેટપ્રેમ

મને બાળપણથી ક્રિકેટ રમવાનો જબરો શોખ. એ સમયમાં કબડ્ડૂી, ખો-ખો, ગિલ્લી દંડા સહિતની રમતો પણ રમતો, પણ મને ક્રિકેટ જ સૌથી વધુ આકર્ષે. સવાર-સાંજ ભણવાનું પડતું મૂકીને પણ હું ક્રિકેટ રમવા પહોંચી જતો. કિંતુ દસમાં ધોરણમાં આવ્યા બાદ મને ચશ્માં આવી ગયા, એ પછી મારું ક્રિકેટ રમવાનું ઘટી ગયું. જોકે એક સમયે મુંબઈમાં બ્રેબોર્ન સ્ટેડિયમ, વાનખેડે સ્ટેડિયમ, હિંદુ જિમખાના, બોમ્બે જિમખાના, ક્રોસ મેદાન, આઝાદ મેદાનમાં  પણ ક્રિકેટ રમવાની યાદો તાજી છે. કવે ક્રિકેટ જોવાનો શોખ અકબંધ છે. દરેક મેચ જોવાનું મને ગમે. આમ વાંચન અને ક્રિકેટ એ મારા બે ખાસ શોખ.

સફળતાના સૂત્રો

પોતાની સફળતાના વિશે વાત કરતા આશિષભાઈ કહે છે કે બાળપણમાં હું બહુ મહત્વાકાંક્ષી નહોતો. યુવાન થયા બાદ પણ મારામાં બહુ મહત્ત્વાકાંક્ષા નહોતી, મેેં ક્યારેય સેલેરી માટે, પ્રસંશા માટે કે માન માટે કે પ્રમોશન માટે કામ નથી કર્યું. જોકે સદ્નસીબે મને બહુ સારા અને મહત્ત્વના પ્રોજેક્ટ પર કામ કરવાની તક મળતી રહી છે. અલબત્ત, હું કોઈ પણ કામનો ઇન્કાર કરતો નથી, દરેક કામને ઉત્સાહ સાથે કરું છું. હું કામ કરતી વખતે હાર્ડ વર્ક, પ્રમાણિકતા, ઇન્ટીગ્રિટી અને ટીમના બીજા સભ્યોને માન આપવામાં માનું છું. મને કોઈ પણ અસંભવ કામ કરવાનો ભય લાગતો નથી. ઘણીવાર મારા કામથી મારા કરતા બીજાને વધુ લાભ થતો હોય એવું બને, કિંતુ મને તેનાથી ફરક ન પડે, મને શીખવા મળે એ અગત્યનું છે. મારી માટે રાત્રે શાંતિથી ઊંઘ આવે એ વધુ મહત્ત્વનું છે. હું માનું છું કે જીવનમાં સફળ થવા માટે વિશાળ હૃદય હોવું જોઈએ.

દિવસના 12થી 14 કલાક કામ

છેલ્લા 26 વરસથી હું દિવસના 12થી 14 કલાક કામ કરું છું. મારું કોઈ વર્ક લાઈફ બેલેન્સ નથી. મારી પત્ની અને મારા પુત્ર એ મારી કાર્યપદ્ધતિ અને શૈલીને સ્વીકારી લીધી છે. સંભવ હોય ત્યારે તેઓ પણ મારી સાથે જુદા-જુદા શહેરોની ટ્રીપમાં ભાગ લે છે અને હું મારું કામ કરતો હોઉં ત્યારે એ લોકો પોતાની રીતે ફરવાની મજા લે છે અને અમે સાથે પણ ઘણી જગ્યાએ ફરતા રહીએ છીએ. મારી પત્ની રેડિયોલોજિસ્ટ છે અને મારો દીકરો શાન 15 વરસનો છે, જે અભ્યાસ કરે છે.

આઈઆઈટીમાં કેવી સ્થિતિનો સામનો કર્યો

માતા-પિતા વિશે વાત કરતા તેઓ કહે છે કે મારા પિતા મણિભાઈ સિવિલ એન્જીનિયર હતા અને માતા મુક્તાબહેન અર્થશાસ્ત્રમાં ગોલ્ડ મેડલિસ્ટ હતા. તેઓ સેલ્સ ટેક્સ ઇન્સપેક્ટર પણ રહી ચુક્યા હતા. મને વાંચનનો શોખ વારસામાં મળી ગયો હતો, ઘરે અનેકવિધ સામયિકો આવતા હતા. અમદાવાદમાં બારમા સુધી વિજ્ઞાનનો અભ્યાસ કરીને મે મુંબઈમાં આઇઆઈટીમાં એડમિશન લીધું ત્યારે શરુઆતમાં અંગ્રેજી સમજવામાં તકલીફ પડતી, બોલવામાં તો વધુ તકલીફ પડતી, મનમાં એક પ્રકારનો કોમ્પલેક્સ રહ્યા કરતો, કારણ કે ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણ્યો હતો અને અંગ્રેજીની ફાવટ નહીંવત હતી. કિંતુ હિંમત રાખી મહેનત કરતો રહ્યો અને ધીમે-ધીમે સેટ થઈ ગયો. આઈઆઈટીમાં વિવિધ એકસ્ટ્રા એક્ટિવીટીઝ થતી. હું ત્યાં હોસ્ટેલમાં રહેતો હોવાથી એવી પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવા લાગ્યો, જેને લીધે મારો સંકોચ જવા લાગ્યો અને અંગ્રેજી બોલવાની આદત પણ આપમેળે પડવા લાગી. વિશ્વાસ વધતો ગયો અને પછી તો કોલકાતાના આઈઆઈએમમાં પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ ડિપ્લોમાં ઈન મેનેજમેન્ટ (પીજીડીએમ) માટે પ્રવેશ લીધો. આઈઆઈટીમાં પણ ઘણું જાણવા-શીખવા મળ્યું હતું. આઈઆઈએમમાં કમ્પ્યુટર લેબમાં કામ કરવાની તક મળી, જ્યાં શ્રીમતી ડોક્ટર પરીખ પાસેથી બહુ શીખવા મળ્યું, એ સમયે કોમ્પ્યુટરના પુસ્તકો વાંચીને શીખતો જતો હતો. આજે એ બધું જીવનમાં એવું કામ આવ્યું છે કે ટેક્નોલોજી મારો પ્રિય વિષય બની ગયો છે અને આ ફાઇનાન્સિયલ સેક્ટરમાં સતત મારા કામમાં આવતો રહે છે.

પહેલી નોકરી

આશિષભાઈ કહે છે કે મારી કરિયરની શરૂઆત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ડેવેલપમેન્ટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (આઇડીબીઆઇ)થી થઈ. એ સમયે આઇડીબીઆઇ વતી નેશનલ સ્ટોક એક્સચેંજની સ્થાપના થઈ રહી હતી અને તે સ્થાપનામાં પાયાની ભૂમિકા ભજવવાની મને તક મળી. ડો. આર.એચ. પાટિલ અમારા લીડર હતા અને અમે ડોક્ટર પાટિલ સહિત કુલ પાંચ જણ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેંજની સ્થાપનામાં પાયાની મુખ્ય ભુમિકામાં હતા.

અહીં આશિષભાઈએ ટેક્નોલોજી, ડેરિવેટીવ્ઝ, માર્જિન સિસ્ટમ, ટ્રેઇનિંગ, નિફ્ટી ઇન્ડેક્સની રચના વગેરે જેવા મહત્ત્વના કાર્યોમાં પણ અગત્યની ભુમિકા ભજવી હતી.

એનએસઈ બાદ રિલાયન્સ

એનએસઈની સફળતા બાદ આશિષભાઈનો પ્લાન વર્લ્ડ બેંકમાં જોડાવાનો હતો, કિંતુ એ જ સમયે તેમને રિલાયન્સ ગ્રુપની ઓફર આવી અને આશિષભાઈ બિઝનેસ સાહસિક બની ગયા એમ કહી શકાય. તેમણે સ્થાપેલી કંપની એક્સચેંજ નેકસ્ટ રિલાયન્સે લઈ લીધી, ત્યાર બાદ રિલાયન્સ ઇન્ફોકોમમાં તેમણે ઘણી મહત્ત્વની કામગીરી બજાવી. રિયાલાયન્સમાં તેઓ દસ વરસ રહ્યા, આ દરમિયાન આશિષભાઈ રિલાયન્સના ચીફ ઇન્ફોર્મેશન ઓફિસર નિમાયા. એ પછી રિલાયન્સ ગ્રુપના વિભાજન બાદ તેમણે મુકેશ અંબાણી સાથે રહીને કામ કર્યું. તેઓ તે થોડો વખત તેમની આઇપીએલ ટીમ મુંબઈ ઇન્ડિયન્સના સીઈઓ પણ બની રહ્યા અને સાઉથ આફ્રિકાની ટુરમાં તેમણે એ ટીમનું મેનેજમેન્ટ કર્યું. એ દિવસોને યાદ કરતા આશિષભાઈ કહે છે કે એ સમયે સચિન તેંડુલકર, ઝહિર, હરભજન સિંહ, બ્રેવો, વગેરે જેવો ટોચના ક્રિકેટરોની નજીક આવવાનું થયું, તેમના સ્વભાવમાં જે નમ્રતા, સમર્પણ ભાવ અને નિષ્ઠા જોવા મળી તેમાંથી મને ઘણું શીખવા મળ્યું.

ધ્યાન અને આધ્યાત્મ

આશિષભાઈ ધ્યાનમાં અને વિપશ્યનામાં પણ માને છે અને તેઓ આ પ્રવૃત્તિ પોતાના વ્યસ્ત જીવનમાં પણ કરતા રહે છે. તેમને માટે એનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. ટિચીંગ પણ તેમને પસંદ છે. કેનેડાની રેયરસન યુનિવર્સિટીમાં તેઓ સમયાંતરે વિઝિટિંગ લેક્ચરર તરીકે જાય છે. આ ઉપરાંત આશિષભાઈ આધ્યાત્મિકતામાં પણ ભરપૂર શ્રદ્ધા ધરાવે છે. તેઓ પ્રમુખ સ્વામીની બહુ નજીક હતા અને નિયમિત તેમના દર્શને અને સતસંગ માટે જતા. હવે તેઓ મહંત સ્વામીના સતસંગમાં પણ ભાગ લે છે.

અંગ્રેજી ભાષા પર પ્રભુત્વ પણ જરૂરી

ગુજરાતી માધ્યમમાં અભ્યાસ કરીને ફાઇનાન્સિયલ અને ટેક્નોલોજી સેક્ટરમાં આટલી ઊંચી પદવી-સિદ્ધિ હાંસલ કરનાર આશિષભાઈએ ભલે શરૂમાં અંગ્રેજી બોલવા બાબતે સંકોચ અને લઘુતાગ્રંથીની સ્થિતિનો સામનો કરવો પડ્યો, પરંતુ તેનો સામનો કર્યા બાદ આજે રાષ્ટ્રિય અને આંતરરાષ્ટ્રિય ફોરમ યા મંચ પર આશિષભાઈ અંગ્રેજીમાં પ્રભાવશાળી વક્તવ્ય આપે છે. તેઓ આજની તારીખમાં સંખ્યાબંધ યુવાનો માટે રોલ મોડેલ અને પ્રેરણારુપ હસ્તી બની ગયા છે. તેઓ કહે છે કે ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણવાથી તમે પાછળ રહી જતા નથી, કિંતુ હવેના સમયમાં દરેકે અંગ્રેજી પર પણ પ્રભુત્વ હાંસલ કરવું જોઈએ. ગ્લોબલાઇઝનેશનના આ સમયમાં ટેક્નોલોજીના વિકાસ સાથે તાલ મેળવવા પણ અંગ્રેજીની સારી સમજ અને જ્ઞાન આવશ્યક બની ગયા છે. ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણવાથી અંગ્રેજી નહીં ફાવે એવી લઘુતાગ્રંથિ પાળવાની પણ જરૂર નથી.

બીએસઈને નવી ઇમેજ અપાવી

આમ આશિષભાઈની અમદાવાદથી શરૂ થયેલી સફર એનએસઈ, રિલાયન્સ અને બીએસઈ સુધી પહોંચી, જ્યાં વર્તમાનમાં તેમણે બીએસઈને નવી ઇમેજ આપી છે.

આ વિશે પણ થોડી ઘણી વાતો કરવી જોઈએ. આ વાત કરતા પહેલાં આશિષભાઈની ફાઇનાન્સિયલ સેક્ટરની કેટલીક સિદ્ધિ પણ જોઈએ.

બીએસઈને નવી ઊંચાઈએ લઈ જવાનો યશ

આશિષભાઈ તેઓ છેલ્લા ચાર વરસથી બીએસઈને નવી ઊંચાઈએ લઈ જઈ રહ્યા છે, જ્યાં બીએસઈ નવા અને અત્યાધુનિક સ્વરૂપે ઉભરી રહ્યું છું. તેમણે આ એક્સચેંજ પર ફાસ્ટેસ્ટ ટ્રેડિંગ સિસ્ટમ અમલી બનાવી છે. તેમ જ કરન્સી ડેરિવેટીવ્ઝ તથા એસએમઈ (સ્મોલ એન્ડ મિડિયમ એન્ટરપ્રાઇસીસ) અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સેગમેન્ટમાં બીએસઈને અગ્રસ્થાન અપાવ્યું છે. તેમણે મોબાઈલ ટ્રેડિંગ સિસ્ટમ પણ સફળતાપૂર્વક અમલમાં મૂકી છે.

ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ એક્સચેંજનો આરંભ

તાજેતરમાં તેમના નેતૃત્વ હેઠળ બીએસઈનું ઇન્ટરનેશનલ એક્સચેંજ ગુજરાતના ગિફ્ટ સીટીમાં કાર્યરત થયું છે, જેનું ઉદ્ઘાટન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના હસ્તે 9 જાન્યુઆરીએ થયું હતું. આ સાથે બીએસઈ હવે આંતરરાષ્ટ્રિય એક્સચેંજ બની ગયું છે, જ્યાં વિશ્વના ઈન્વેસ્ટરો પણ ભાગ લેવા આવી રહ્યા છે અને આવતા રહેશે. અહીં બીએસઈ પાંચસો કરોડનું રોકાણ કરવાનું છે. અહીં એક્સચેંજનું ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશન પણ કાર્યરત થશે.

હવે બીએસઈનું લક્ષ્ય શું છે?

આમ તો હવે બે જ મુખ્ય શેરબજારો રહ્યા છે, જેમની વચ્ચે સતત હરીફાઈ ચાલતી રહી છે. બીએસઈનો આઇપીઓ તાજેતરમાં જ ભવ્ય સફળતા સાથે પાર પડ્યો છે અને તેનો શેર લિસ્ટેડ થઈ ગયો છે. જેને પગલે બીએસઈના શેરધારકો એવા સંખ્યાબંધ શેરદલાલો લાખો રૂપિયાનો નફો પ્રાપ્ત કરી શક્યા છે. નાના રોકાણકારો પણ ટૂંક સમયમાં સારી કમાણી કરી શક્યા હતા. ફાઇનાન્સિયલ ક્ષેત્રમાં હરીફાઈને પગલે નવા પડકારો પણ ઊભા થઈ રહ્યા છે. જેનો સામનો કરવા બીએસઈ સતત સજ્જ બનતું રહ્યું છે, એટલું જ નહીં આ એકસચેન્જે સતત કંઈક નવું કરતા રહેવાનું લક્ષ્ય પણ બનાવ્યું છે. બીએસઈમાં હવે કોર્પોરેટ બોન્ડસમાં પણ ટ્રેડિંગ શરૂ થઈ ગયું છે, જે એક મહત્ત્વની ઘટના ગણાય છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સેગમેન્ટમાં તેમ જ સ્મોલ એન્ડ મિડીયમ એન્ટરપ્રાઈસીસ સેગમેન્ટ બીએસઈ હરીફ એક્સચેંજ એનએસઈ કરતા અત્યારે આગળ છે. અહીં તેમને વધુ સફળતા મળવાની આશા છે.

ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રેન્ડ વિશે

ઇન્વેસ્ટમેન્ટ માટે મારું માનવું છે કે અગાઉ સંયુક્ત પરિવાર હતા તેથી એક પ્રકારનો ઇન્સ્યુરન્સ હતો, ત્યાર બાદ પરિવાર વિભાજન થવા લાગ્યા, તેથી આજે ન્યુક્લિયર ફેમિલી વિકસી રહ્યા છે. આપણા દેશમાં સામાજિક સુરક્ષા સિસ્ટમ નથી. જેને લીધે દરેકે પોતાની ભાવિ સુરક્ષા પોતાની રીતે ઊભી કરવાની છે. ઈન્વેસ્ટમેન્ટ એ છે કે આપણને આપણી ભાવિ સુરક્ષા સાથે જોડે છે. આપણા દેશમાં કોઈ સોનામાં રોકાણ કરે છે, કોઈ રિઅલ એસ્ટેટ-પ્રોપર્ટીમાં કરે છે, કોઈ ઇક્વિટીમાં રોકાણ કરે છે, કિંતુ આમ કરતી વખતે ભુતકાળમાં જોવામાં આવે છે. આ સાધનોએ ભુતકાળમાં કેવું વળતર આપ્યું છે, કેવી કામગીરી  બજાવી છે એના આધારે રોકાણ કરાય છે, જ્યારે કે આ રોકાણના વળતર બદલાતા રહે છે, જેથી ભુતકાળને ભાવિનો આધાર માનીને ચાલી શકાય નહીં, ભુતકાળમાં અમુક વળતર પ્રાપ્ત થયું છે તેથી ભવિષ્યમાં એ જ વળતર પ્રાપ્ત થશે એવું માનીને ચાલી શકાય નહીં. અત્યારે જે માર્ગ ખુલ્લો અને સારો લાગે છે ત્યાં આગળ જતા ટ્રાફિક જામ આવી શકે છે. આગામી સમયમાં ટેક્નોલોજી વેલ્થ ક્રીએશન (સંપત્તિ સર્જન)માં મોટી ભૂમિકા ભજવશે.

ટિપ્સના આધારે રોકાણ કરાય નહીં

શેરબજારની વાત કરું તો અહીં ટિપ્સને આધારે રોકાણ કરાય નહીં. ટીવી ચેનલ્સ પર સ્ટોક્સની ચર્ચા જોઈ, કે ભલામણો જોઈને રોકાણ કરાય નહીં. ધીરુભાઈ અંબાણી કહેતા કે સુનના સબ કી, મગર કરના અપને મન કી. સરકાર ગરીબો માટે ઘણી યોજના ધરાવે છે, કિંતુ મધ્યમ વર્ગે રોકાણનું પ્લાનિંગ કરવું જરૂરી છે. આ માર્કેટમાં રાતોરાત કરોડપતિ બનવાની વાતો અને તેવી પ્રવૃત્તિથી દુર રહેવું જોઈએ. લોકો જાત-જાતની યોજના દ્વારા આકર્ષવાનો પ્રયાસ કરે છે. કિંતુ તેમાં સમજ્યા વિના રોકાણ કરાય નહીં. સરકાર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કલ્ચરને વિશેષ પ્રોત્સાહન આપે એ સર્વાંગી હિતમાં હોવાનું જણાવતા આશિષભાઈ કહે છે કે આમ કરવાથી ઉદ્યોગોને જોઈતું ભંડોળ મળશે, રોજગારીનું મોટેપાયે સર્જન થશે અને અર્થતંત્રનો વિકાસ થશે.

35 વરસમાં 300 ગણું વળતર

સરકારે સતત આર્થિક સુધારાના પગલાં ભરીને ઊંચો આશાવાદ અને વિશ્વાસ જગાવ્યો છે, જેને પરિણામે બજાર વિકાસની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ આનો લાભ લોકોને મળી રહ્યો છે, કારણ કે મહત્તમ લોકો બજારથી દુર રહે છે. સેન્સેક્સે છેલ્લા 35 વર્ષોમાં 300 ગણું રિટર્ન આપ્યું છે, કિંતુ દેશના બહુ મર્યાદિત લોકોને તેનો લાભ મળી શક્યો છે. ખરેખર તો રોકાણકારોને આ વિષયમાં સતત શિક્ષિત અને જાગૃત કરવાની આવશ્યકતા છે.

રોકાણકારોની સંખ્યા વધે માટે શું કરવું જોઈએ?

વર્તમાનમાં આપણા દેશમાં શેરબજારમાં રોકાણ કરનારાઓની સંખ્યા 2.70 કરોડ જેટલી છે, જેને વર્ષ 2030 સુધીમાં 27 કરોડ સુધી લઈ જવાનું લક્ષ્ય સૌએ ભેગા મળી બનાવવું જોઈએ. છેલ્લા એક દાયકામાં દેશમાં મિડલ ક્લાસ પરિવારની સંખ્યા દસ ઘણી વધી છે, પરંતુ તેની સામે માર્કેટમાં ઇન્વેસ્ટરોની સંખ્યા ખાસ વધી નથી. અત્યાર સુધી આ વર્ગને માર્કેટમાં લાવવા માટે પુરતા પ્રયાસ થયા નથી એમ માની શકાય, લોકોને સોના, ચાંદી અને રિઅલ એસ્ટેટ જેવા નોન-પ્રોડક્ટિવ સાધનોમાંથી ફાઈનાન્સીયલ સાધનોમાં રોકાણ તરફ વાળવા જોઈએ. હું એમ નથી કહેતો કે બધાં સીધા શેરબજારમાં જ રોકાણ કરે, કિંતુ મ્યુચ્યુઅલ ફંડના અને બેંકોની ડિપોઝીટ્સના માધ્યમથી પણ ફાઇનાન્સીયલ સાધનોમાં રોકાણ વધારી શકાય. કેમ કે આ નાણાં ઉત્પાદન, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ડિફેન્સ, સર્વિસ સેક્ટરની જરૂરિયાત માટે ઉપલબ્ધ બનાવી શકાય છે, કોર્પોરેટ સેક્ટરને નાણાં મળે એ ઇકોનોમી અને માર્કેટ તેમ જ તેના તમામ સહભાગીઓના લાભમાં છે.

સ્ટોક એક્સચેંજ સહિત બધાએ આ કાર્ય કરવું જોઈએ

શેરબજારોમાં પણ સટ્ટાકીય-ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિનું જ વધુ જોર ચાલે છે. બજારમાં સટ્ટાકીય કામકાજનું પ્રમાણ 85 થી 90 ટકા છે, જ્યારે રોકાણનું કામકાજ દસેક ટકા ચાલે છે. સરકારે પોતે ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કલ્ટ વધે એવી પોલીસી ઘડવી જોઈએ અને તે માટે જરૂરી પ્રોત્સાહન આપવા જોઈએ. દેશમાં બહુ જ મોટા પ્રમાણમાં બચત થાય છે, આ બચતને ફાઇનાન્સિયલ સાધનોમાં વાળવા માટે આ બચતકારોનો વિશ્વાસ જીતવો જોઈએ. એકલા શેરબજારો આ કાર્ય કરી શકે નહીં. આ કાર્ય સ્ટોક એક્સચેંજીસ ઉપરાંત શેરબ્રોકરો, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ, નાણા સંસ્થાઓ, સરકાર, નિયમન સંસ્થાઓ બધાં ભેગા થઈ વધુ અસરકારક રીતે કરી શકે.

ટેક્નોલોજીની સંપત્તિ સર્જનમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા

આશિષભાઈ દૃઢપણે માને છે કે ભારતનું ભવિષ્ય ઉજવળ છે, ભારતની સૌથી મોટી તાકાત ટેક્નોલોજી અને યુવાવર્ગ છે. આપણા દેશમાં આજની તારીખમાં પચાસ ટકાથી વધુ વસ્તી 25 વરસથી ઓછી ઉંમરના લોકોની છે, જે પરિવર્તનના સૂત્રધારો બનશે. ચીન તેના ચોક્કસ કારણોસર મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બન્યું. ત્યાં એક સમયે યુવાનોની વસ્તી ખુબ મોટી હતી, જેમને નોકરી આપવા સરકાર સતત સક્રિય રહેતી, આ નિમિત્તે ત્યાં ઉત્પાદન પર વધુ જોર અપાયું અને આજે ચીનમાં વૃદ્ધિોની સંખ્યા ખૂબ વધી ગઈ છે, જ્યારે યુવાવર્ગ ઘટી ગયો છે. ભારતમાં છેલ્લા દસ વરસમાં જે સૌથી મોટી ક્રાંતિ થઈ છે તેનું નામ ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી (આઇટી) છે. જોકે હવે પછીના સમયમાં દસ ટેક્નોલોજી એવી આવશે જે આ આઈટીની ક્રાંતિથી પણ આગળ નીકળી જશે. ભારતમાં આ નવી ટેક્નોલોજીને કારણે જબ્બર વિકાસ થશે, જે લોકોના જીવનને બદલે નાખશે. જેમ જેમ ટેક્નોલોજી વધશે તેમ વિકાસ પણ વધતો રહેશે. અગાઉના વરસોમાં સમાજમાં પરિવર્તનને સદીઓનો સમય લાગતો હતો, પણ સમય સાથે આ પરિવર્તનનો ગાળો નાનો થતો ગયો, હવે પાંચ-દસ વરસે પરિવર્તન આવી જાય છે. આગામી 30 વરસમાં સાવ જ બદલાયેલું વિશ્વ જોવા મળે તો નવાઈ નહીં. આ સમયમાં 70 ટકા જોબ એવી ઊભી થશે, જેની આપણે આજે કલ્પના પણ કરી શકતા નથી. જેમાં ટેક્નોલોજી કેન્દ્રમાં હશે. આમ તો કેટલાક પરિવર્તન આજે પણ આપણી સામે થઈ રહ્યા છે. આ ટેક્નોલોજીના પરિવર્તનના ભાગરૂપ બિઝનેસ પણ બદલાતા જશે, દરેકે નવી ટેક્નોલોજીથી સતત અપડેટ થતા શીખવું પડશે. આપણે આપણા યુવાનોને ટેક્નોલોજી માટે તાલીમબદ્ધ-સજ્જ કરવા જોઈએ, જેઓ ભારતને પરિવર્તનની દિશામાં લઈ જશે.

 આશિષભાઈની સિદ્ધિઓ

આશિષકુમાર ચૌહાણે બીએસઈનું નેતૃત્વ હાથ ધર્યા બાદ વરસ 2013-14માં બીએસઈ વિશ્વના ફાસ્ટેસ્ટ ટ્રેડિંગ સિસ્ટમ ધરાવતા એક્સચેંજ તરીકેનું બિરુદ પામ્યું છે. આ જ વરસે તેમનું એશિયન બેન્કર તરફથી એશિયા પેસિફિકમાં ફાઈનાન્સિયલ માર્કેટના બેસ્ટ સીઈઓ તરીકે પણ સન્માન કરાયું. વર્ષ 2005થી 2009 દરમિયાન તેમને યુ.એસ.ના સીઆઈઓ મેગેઝિન અને ઇન્ફોર્મેશન વીક તરફથી વિશ્વના ટોચના પચાસ ચીફ ઈન્ફોર્મેશન ઓફિસરમાં સ્થાન અપાયું હતું. 2015માં તેમને એક્સલેન્સ ઈન ફાઈનાન્સિયલ સર્વિસ માટે ડો. આર.એચ. પાટિલ એવોર્ડ એનાયત થયો હતો. સ્વિત્ઝરલેન્ડ અને હોંગકોંગની સંસ્થાઓ તરફથી પણ તેમને એવોર્ડ અપાયા હતા.

તેમણે પોતે જ્યાં ઉચ્ચ અભ્યાસ કર્યો એ પ્રતિષ્ઠિત શૈક્ષણિક સંસ્થા આઈઆઈટી (ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઓફ ટેક્નોલોજી), પવઈ, મુંબઈ તરફથી 2014માં અને 2016માં આઈઆઈએમ, કોલકત્તા તરફથી આશિષ ચૌહાણને એલ્યુમન્સ એવોર્ડ એનાયત થયો હતો. આમ આવી પ્રતિષ્ઠિત બે સંસ્થા તરફથી તેના વિદ્યાર્થીને એલ્યુસમન્સ એવોર્ડ એનાયત થયો હોય એવી આ અસામાન્ય ઘટના કહી શકાય.

આશિષભાઈની પ્રેરણાદાયક વિશેષતા

  • પોતાના કામ અને લક્ષ્ય પર ફોક્સ રાખવું.
  • નમ્રતા અને સરળ વ્યવહાર રાખવો.
  • લો પ્રોફાઈલ રહીને કામ કરવું અને પોતે બોલે એ કરતા કામ બોલે એવો અભિગમ રાખવો.
  • બીજા શું કરે છે તેની નિંદા કે ટિપ્પણીમાં પડ્યા વિના પોતે શું શ્રેષ્ઠ કરી શકે છે તેના પર ધ્યાન આપવું.
  • ટેક્નોલોજીના ડેવેલપમેન્ટનો સતત અભ્યાસ કરતા રહેવું.
  • નવા વિચારો અને આઇડિયાને સદા ઓપન માઇન્ડથી સ્વીકારવા.
  • નાના-મોટાના ભેદભાવ વિના સર્વે સાથેના સંબંધને સુમેળભર્યા રાખવા.
  • પોતાની ટીમના દરેક સભ્યને માન અને મહત્ત્વ આપવું.
  • સફળતાનો યશ ટીમવર્કને આપવો.
  • સામાજિક સંસ્થાઓ મારફત સમાજના હિતમાં પણ ચુપચાપ કાર્ય કરતા રહેવું.
  • વિવાદાસ્પદ નિવેદન કરવા નહીં અને વિવાદોમાં પણ ઉતરવું નહીં.
  • મિશન અને વિઝન સાથે વ્યૂહરચના ઘડીને કાર્ય કરવું.
કૉકટેલ ઝિંદગી
કૉકટેલ ઝિંદગી

કૉકટેલ ઝિંદગી - ગુજરાતી પત્રકારત્વમાં ઈન્ટરનેશનલ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ધરાવતું સૌપ્રથમ લાઈફ સ્ટાઈલ મેગેઝીન.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.

‘Cocktail Zindagi’ is not just a publication, it is a journey in itself in which you play an important character. We work to bring you stories not only from the crème de la crème but also from the grass root level.We also write content that portrays the beautiful shades of life, thus the name ‘Cocktail Zindagi’.