‘હું માત્ર સારું કામ કરવાનું લક્ષ્ય રાખું છું:’ નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી

Cocktail Zindagi Exclusive

By – મોહન ઐયર

ઉત્તર પ્રદેશના મુઝફ્ફરનગર જિલ્લાના નાનકડા ગામ બુઢાનામાં પ્રખ્યાત એવા જમીનદાર પરિવારમાં 19 મે, 1974ના દિવસે જન્મેલો નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી નવ ભાઈ-બહેનોમાં સૌથી મોટો છે. હરિદ્વારના ગુરુકુળ કાંગરી વિશ્વવિદ્યાલયમાં કેમિસ્ટ્રિ સાથે ગ્રૅજ્યુએશન કરીને નવાઝુદ્દીને વડોદરામાં કેમિસ્ટ તરીકે નોકરી મેળવી. એક વર્ષ એ નોકરી કર્યા પછી નવી નોકરીની શોધમાં તેણે દિલ્હીની વાટ પકડી. જોકે તેના જીવન માટે કંઈક જુદી જ સ્ક્રિપ્ટ લખાઈ હતી એટલે તેણે એક નાટક જોયું અને તેનો જીવનપ્રવાહ બદલાઈ ગયો. એ નાટક જોઈને તેના મનમાં અભિનેતા બનવાની મહત્ત્વાકાંક્ષા જાગી. બહુ પ્રયાસો પછી તેણે દિલ્હીની નૅશનલ સ્કૂલ ઑફ ડ્રામામાં પ્રવેશ મેળવ્યો. દિલ્હીમાં તેણે નાટકોમાં અભિનયની શરૂઆત કરી. એ દરમિયાન તેણે ખર્ચ કાઢવા માટે વૉચમૅન તરીકે પણ નોકરી કરી. નૅશનલ સ્કૂલ ઑફ ડ્રામામાં ગ્રૅજ્યુએશન કર્યા પછી તે 2004માં મુંબઈ આવી ગયો. મુંબઈમાં તેણે બહુ સંઘર્ષ કરવો પડ્યો. સંઘર્ષના એ દિવસો એટલા કઠિન હતા કે ઘણી વાર નવાઝુદ્દીનને પાછા ગામ જતા રહેવાનો વિચાર આવી ગયો હતો. જોકે એ વિચાર અમલમાં મૂક્યા વિના તેણે સંઘર્ષ ચાલુ રાખ્યો અને વર્ષો પછી તેની મહેનત રંગ લાવી. તેની હીરો જેવી પર્સનાલિટી ન હોવા છતાં તેને ફિલ્મોમાં લીડ રોલ મળવા લાગ્યા. બૉલીવુડમાં નામ અને દામ બન્ને કમાયેલા આ અભિનેતાએ ‘કૉકટેલ ઝિંદગી’ને એક વિશેષ મુલાકાત આપી હતી, જેમાં તેણે તેના જીવન અને તેની કરીઅર વિશે ખુલ્લા દિલથી વાતો કરી હતી. પ્રસ્તુત છે એ રસપ્રદ મુલાકાત.

સરફરોશફિલ્મના એક નાના રોલથી લઈને સફળ અભિનેતા બનવા સુધીની સફર કેવી રહી?

મારી આ સફર અત્યંત રોમાંચક રહી અને આ યાત્રામાં મારાં તમામ સપનાં સાચાં પડ્યાં. હવે તો સ્થિતિ એ થઈ ગઈ છે કે દરેક જાણીતા ફિલ્મમેકર મને પોતાની સ્ક્રિપ્ટ મોકલી રહ્યા છે. રોજની લગભગ એક કે બે સ્ક્રિપ્ટ મારી પાસે આવે છે. આ કારણે હું ખૂબ ખુશ છું.

1999માં ‘સરફરોશ’માં નાનકડો રોલ કર્યા પછી 1999માં જ રામગોપાલ વર્માની ‘શૂલ’ અને 2000માં રિલીઝ થયેલી તેમની ‘જંગલ’ ફિલ્મમાં પણ મેં કામ કર્યું અને ત્યાર બાદ 2003માં રાજકુમાર હીરાણીની ‘મુન્નાભાઈ એમબીબીએસ’માં મેં ભૂમિકા ભજવેલી. હું જ્યારે મુંબઈ આવ્યો હતો ત્યારે મેં ટેલિવિઝન સિરિયલ્સમાં કામ મેળવવા માટે પણ પ્રયત્નો કર્યા હતા, પરંતુ એમાં મને ખાસ સફળતા નહોતી મળી. આ ઉપરાંત 2003માં મેં ‘ધ બાયપાસ’ નામની શૉર્ટ ફિલ્મમાં પણ કામ કર્યું, જેમાં ઇરફાન ખાન મુખ્ય અભિનેતા હતો. જોકે ત્યાર બાદ 2002થી 2005 સુધીના ગાળામાં મારી પાસે કોઈ કામ નહોતું. આ સમય દરમિયાન હું એક અપાર્ટમેન્ટમાં ભાડેથી રહેતો હતો, જ્યાં મારી સાથે બીજા ચાર જણ રહેતા હતા. એ સમયમાં મારી પાસે કોઈ કામ ન હોવાને કારણે સર્વાઇવલ માટે હું ક્યારેક ઍક્ટિંગ વર્કશૉપ ક્ધડક્ટ કરીને મારું ગાડું ગબડાવવાનો પ્રયત્ન કરતો.

તને પહેલો મોટો બ્રેકપતંગફિલ્મ દ્વારા મળ્યો. વિશે કંઈક કહે.

પ્રશાંત ભાર્ગવાનંદ દ્વારા દિગ્દર્શિત ‘પતંગ’ ફિલ્મનું બર્લિન ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રીમિયર રાખવામાં આવ્યું હતું. ફિલ્મક્રિટિક રૉજર ઍબર્ટ અને અન્ય ધુરંધરો દ્વારા એ ફિલ્મમાં મારા કામને ખૂબ વખાણવામાં આવ્યું. એ ફિલ્મના મારા રોલને કારણે અભિનેતા તરીકે મારી આગવી ઇમેજ ઊભી થઈ.

ત્યાર બાદ 2012ની ચાર મોટી ફિલ્મોમાં તેં કામ કર્યું – ‘કહાની’, ‘ગૅન્ગ્સ ઑફ વાસેપુરઅનેતલાશ’. એમાં તારો અભિનય ખૂબ વખણાયો.

યસ, એ બધી જ ફિલ્મોમાં મારા કામને ખૂબ વખાણવામાં આવ્યું અને મને જેની વર્ષોથી ઝંખના હતી એ પૂરી થઈ. દર્શકોનું રેકગ્નિશન મને એ ફિલ્મો દ્વારા મળ્યું. એ ફિલ્મોને કારણે મારા ચાહકોમાં જબરદસ્ત વધારો થયો. મને એ ફિલ્મો માટે ઘણા ઍવૉર્ડ્ઝ પણ મળ્યા, જેમાં ‘તલાશ’ ફિલ્મમાં મારા તૈમૂરના પાત્ર માટે મને સ્ક્રીન ઍવૉર્ડ ફૉર બેસ્ટ સપોર્ટિંગ ઍક્ટર અને ઝી સિને ઍવૉર્ડ ફૉર બેસ્ટ ઍક્ટર ઇન સપોર્ટિંગ રોલ એમ બે ઍવૉર્ડ મળ્યા. તો ‘ગૅન્ગ્સ ઑફ વાસેપુર’ માટે મને સ્ટારડસ્ટ ઍવૉર્ડ ફૉર બેસ્ટ સ્પોર્ટિંગ ઍક્ટરનો ઍવૉર્ડ મળ્યો. ‘કહાની’, ‘ગૅન્ગ્સ ઑફ વાસેપુર’, ‘દેખ ઇન્ડિયન સરકસ’ અને ‘તલાશ’ માટે મને 2012માં 60મા નૅશનલ ફિલ્મ ઍવૉર્ડ્સમાં સ્પેશિયલ જ્યુરી ઍવૉડૅ પણ મળ્યો હતો.

તારી 6 વર્ષની દીકરી શૌરાનેમૉમફિલ્મમાં તેં ભજવેલું પાત્ર નહોતું ગમ્યું

હા, એ ફિલ્મમાં મને ટકલો દર્શાવાયો હતો એ તેને નહોતું ગમ્યું અને તેણે મને કહ્યું હતું, ‘યે કિતના ગંદા લગતા હૈ.’

‘હરામખોર’, ‘રઈસ’ અને ‘મૉમ’ના તારા પાત્રને ખૂબ ઍપ્રિસિએશન મળ્યું હતું અને ત્યાર બાદ તેં ‘મુન્ના માઇકલ’માં એક કૉમિક વિલનનો રોલ કર્યો હતો.

હા, થૅન્કફુલી એ બધી જ ફિલ્મોમાં મારાં પાત્રો સાવ અલગ હતાં અને દરેક પાત્રમાં મારા કામને લોકોએ પસંદ કર્યું. હું હંમેશાં એવા પ્રયત્નો કરું છું કે એવાં પાત્રોની પસંદગી કરું જેમાં પૂર્ણ રીતે મારી અભિનયક્ષમતા દેખાડી શકું. હું સભાનપણે એવા પ્રયત્નો કરું છું કે મારી જાતને એક જ રીતનાં પાત્રોમાં રિપીટ ન કરું. મને હંમેશાં એ વાતનો ડર રહે છે કે હું સ્ટિરિયોટાઇપ ન થઈ જાઉં. થૅન્કફુલી અત્યાર સુધી મને એકબીજાથી જુદાં પાત્રો માટે જ ઑફર આવતી રહી છે. ‘બજરંગી ભાઈજાન’માં મેં ભજવેલી ટી.વી. કૉરસપૉન્ડન્ટની ભૂમિકાને અત્યાર સુધીમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ ઍપ્રિસિએશન મળ્યું છે.

તારા સ્પેર ટાઇમ દરમિયાન તું શું કરે છે?

નવરાશ મળે ત્યારે હું ઘણી વાર મારા ગામ જતો હોઉં છું. મારા ગામમાં અથવા તો ભારતના કોઈ છેવાડાના ગામડામાં જવાનું હું પસંદ કરું છું. રાજસ્થાનમાં જેસલમેર નજીકનું ખુરી મારી પસંદગીનાં ડેસ્ટિનેશનોમાંનું એક છે. જો હું કોઈક એવા સ્થળે જાઉં જ્યાં લોકો મને જાણતા હોય કે હું કોણ છું તો તેઓ મારી સાથે એ રીતે વાત કરે છે. એ જ રીતે મારે પણ એક સેલિબ્રિટી તરીકે તેમની સાથે વાતો કરવી પડે; પરંતુ જો હું કોઈ એવી જગ્યાએ પહોંચી જાઉં જ્યાં મને કોઈ જાણતું ન હોય તો હું મારી રીતે હરીફરી શકું, મારી જાત સાથે સમય વિતાવી શકું. ત્યાં હું મારી થૉટ-પ્રોસેસ પર કામ કરી શકું છું. એવા કોઈ સ્થળે તમે કેટલા બધા માણસોને મળી શકો, વાતો કરી શકો. જેમ કે અમસ્તા જ કોઈ ચાની ટપરી પર પહોંચી જાઓ અને ત્યાં મિત્રતાપૂર્વક વર્તો તો ત્યાં ઊભેલા લોકોની જિંદગીની ઘણી બધી વાતો તમને સાંભળવા મળે, જાણવા મળે. તમે નહીં માનો, તેમની રોજિંદી વાતોમાંથી ઘણી વાર અત્યંત ઊંડી ફિલોસૉફી મળી જતી હોય છે.

અનુરાગ કશ્યપની ફિલ્મરામન રાઘવ 2.0’માં તેં જીવ રેડી દીધો હતો.

અનુરાગ કશ્યપ મારા ફેવરિટ ડિરેક્ટર્સમાંના એક છે. એ ફિલ્મ એક રિયલ લાઇફ સ્ટોરી પરથી ઇન્સ્પાયર્ડ હતી, જેમાં પોતાની જાતને ખૂંખાર કાતિલ માનતા એક સાઇકોપૅથિક સિરિયલ કિલરની મેં ભૂમિકા ભજવી હતી. 1960ના દશકમાં સાઇકો રામને મુંબઈમાં અનેક ખૂન કર્યાં હતાં. આ ફિલ્મ અમે સતત 20 દિવસના શેડ્યુલમાં શૂટ કરી હતી. એમાં રામન રાઘવ ગોરીલા સ્ટાઇલથી જે રીતે ખૂન કરતો હતો એ જ રીતે અમે આખા મુંબઈનાં અલગ-અલગ સ્થળોએ ફરીને શૂટિંગ કર્યું હતું. એમાં ધારાવીથી લઈને બીજાં અનેક સ્થળો હતાં. આ શૂટ દરમિયાન કેટલીયે એવી જગ્યા હતી જેની આસપાસનું વાતાવરણ પ્રદૂષિત હતું. તમે નહીં માનો એવી જગ્યાઓ પર શૂટિંગ કરવાને કારણે હું બીમાર પડી ગયો હતો, જેને કારણે પાંચ દિવસ મારે હૉસ્પિટલમાં રહેવું પડ્યું હતું. અંધેરીની કોકિલાબેન ધીરુભાઈ અંબાણી હૉસ્પિટલના ડૉક્ટરોને તો લાગ્યું હતું કે મને ડેન્ગી થઈ ગયો છે. પરંતુ થૅન્ક ગૉડ કે તેમનું નિદાન ખોટું પડેલું અને હું ઝડપથી રિક્વર થઈ ગયો હતો. જોકે સાજા થતાની સાથે જ અમે ફરી શૂટિંગ શરૂ કરી દીધું.

મને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો ત્યારે હું અર્ધબેભાનાવસ્થામાં હતો અને એ પરિસ્થિતિમાં પણ હું વારંવાર મારી ફિલ્મના ડાયલૉગ્સ બોલી રહ્યો હતો. મારી પત્ની અંજલિ મને એ હાલતમાં જોઈને ખૂબ ગભરાઈ ગઈ હતી. તેણે અનુરાગ કશ્યપને ફોન કર્યો અને પૂછ્યું, ‘યે ક્યા કર રહે હો?’ (આ વાત કહેતાં નવાઝ પોતાનું હસવું રોકી નથી શકતો.)

પર ઇસી મેં તો મઝા હૈ! જ્યારે અનુરાગ કશ્યપ મને ડિરેક્ટ કરતા હોય ત્યારે સતત મને એવો અહેસાસ થતો રહે છે કે કોઈક સપોર્ટિંગ હૅન્ડ્સ સતત મારી સાથે છે જે મને મારી જ બાઉન્ડરીઝ તોડવા માટે પુશ કરી રહ્યા છે. અમારી વચ્ચે વિશેષ કેમિસ્ટ્રી છે.

નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી તરીકે તું તારી જાતને કઈ રીતે ડિસ્ક્રાઇબ કરે છે?

મારો દેખાવ અને મારી પર્સનાલિટી એક બૉલીવુડ હીરો જેવાં નથી, પરંતુ કદાચ એ જ બાબત મારા માટે આશીર્વાદરૂપ બની છે. હું ચાહે લાખ પ્રયત્ન કરું કે ગમે એટલી મહેનત કરું, પરંતુ છ ફૂટના એક હીરોને ટક્કર આપી શકું એવું ફિઝિક કે પર્સનાલિટી હું ક્યારેય નહીં બનાવી શકું. જોકે મારા આ લુકનો બીજો ઍડ્વાન્ટેજ એ છે કે હું ક્યાંય પણ હરીફરી શકું છું. કોઈ જગ્યાએ લોકો મને નોટિસ કરે ત્યાં સુધીમાં તો હું ત્યાંથી જઈ ચૂક્યો હોઉં.

ઉત્તર પ્રદેશના એક નાનકડા ગામડાથી બૉલીવુડ સુધીની તારી સફર અમારા વાચકો સાથે શૅર કરીશ?

 અમારા ગામમાં ભણતર માટે કોઈ ખાસ સુવિધા નહોતી, પરંતુ હું અને મારાં ભાઈ-બહેનો (સાત ભાઈ અને બે બહેન) જેમ-તેમ કરીને ભણી શક્યાં. અમારા ગામમાં માત્ર ત્રણ ચીજો ચાલે છે: ગેંહૂ (ઘઉં), ગન્ના (શેરડી) ઔર ગન. એ ગનકલ્ચરના ડરને કારણે જ ગામ છોડી ક્યાંક બીજે કરીઅર બનાવવાનું અમે નક્કી કર્યું હતું. થિયેટર પ્રત્યે રુચિ તો મને ખૂબ પાછળથી થઈ. મારું ભણતર પૂરું કરીને મેં તો ચીફ કેમિસ્ટ તરીકે વડોદરામાં નોકરી પણ સ્વીકારી લીધી હતી, પરંતુ કરીઅર બનાવવાના આશયથી હું દિલ્હી ગયો અને ત્યાં એક થિયેટર ગ્રુપ સાથે સંકળાયો. થિયેટરના કામથી તમને એટલા પૈસા નથી મળતા કે તમે તમારું ગુજરાન ચલાવી શકો. આથી મેં વૉચમૅન તરીકે નોકરી કરવા માંડી. વૉચમૅનની મારી નોકરી, થિયેટર એ બધું એકસાથે ચાલતું હતું. ત્યાર બાદ મેં નૅશનલ સ્કૂલ ઑફ ડ્રામામાં ઍડ્મિશન લીધું અને 1996માં નૅશનલ સ્કૂલ ઑફ ડ્રામામાંથી પાસ થઈ બહાર નીકળ્યો. ત્યાર બાદ દિલ્હીમાં ચાર વર્ષ કામ કર્યું અને આખરે 2000ની સાલમાં હું મુંબઈ આવ્યો.

મુંબઈએ તને કઈ રીતે ટ્રીટ કર્યો?

દિલ્હીએ મારી આર્થિક હાલત કફોડી કરી નાખી હતી. હું જ્યારે મુંબઈ આવ્યો ત્યારે શરૂઆતમાં મને લાગતું હતું કે અહીં સહેલાઈથી કામ મળી રહેશે, પણ હું ખોટો હતો. મુંબઈમાં ચાર-પાંચ વર્ષ દરમિયાન મેં ઘણા નાના રોલ કર્યા. ક્રાઉડ સીન્સ. એ સમયમાં બૉલીવુડ સારી ફિલ્મો બનાવવા તરફ વળી રહ્યું હતું. અનુરાગ કશ્યપ જેવા દિગ્દર્શકો ‘બ્લૅક ફ્રાઇડે’ જેવી ફિલ્મો બનાવી રહ્યા હતા અને ધીમે-ધીમે મને પણ કામ મળવા માંડ્યું હતું.

તારા પરિવારના સભ્યો તારી ફિલ્મ જુએ છે? તેઓ તારા પ્રોફેશનની પસંદગીને સપોર્ટ કરે છે?

મારાં માતા-પિતા મારા ગામમાં રહે છે, જ્યાં એક પણ થિયેટર નથી. ફિલ્મો મુઝફ્ફરનગર જેવા શહેરનાં સિનેમાઘરોમાં આવે છે, જે મારા ગામથી 40 કિલોમીટરના અંતરે છે. હવે મારી ફિલ્મો જોવા માટે તેમણે આટલો લાંબો પ્રવાસ કરવો પડે. સાચું પૂછો તો જ્યાં સુધી હું કંઈક સારું કામ કરી રહ્યો છું ત્યાં સુધી કોઈ એમ પૂછવાવાળું નથી કે હું શું કરી રહ્યો છું.

હવે જ્યારે તું એક પૉપ્યુલર આર્ટિસ્ટ બની ચૂક્યો છે. હવે તું તારા ઘરે જાય છે ત્યારે તારા મિત્રો અને સગાંવહાલાંનાં રીઍક્શન્સ કેવાં હોય છે?

તેમના ચહેરા પર સંતોષની એક લાગણી હોય છે, કારણ કે મેં તેમને ખોટા પુરવાર કર્યા છે. મારી પાસે જ્યારે કંઈ જ કામ નહોતું ત્યારે બધા કહેતા રહેતા કે ‘યે કૈસે ફિલ્મ કા હીરો બનેગા?’ અને હવે તે જ લોકો કહે છે કે ‘ઇસને તો કર દિખાયા!’

જ્યારે તારા સ્ટ્રગલના દિવસો ચાલી રહ્યા હતા ત્યારે ક્યારેક એવો વિચાર નહોતો આવ્યો કે બધું છોડીને ફરી પાછા ગામભેગા થઈ જવું જોઈએ?

એવો વિચાર મને કેટલીયે વાર આવ્યો હતો. કેટલીયે વાર મને એમ થતું કે હું મારો સમય બગાડી રહ્યો છું કારણ કે મારા પ્રયત્નો સફળ નહોતા થઈ રહ્યા, પરંતુ હું પાછો ન જ ગયો. ત્યાં જઈને પણ હું શું કરત? મેં આખી જિંદગી અભિનય પાછળ ખર્ચી નાખી હતી. મને બીજું કોઈ કામ આવડતું જ નહોતું. સાથે જ મને એ પણ ડર હતો કે મારા મિત્રો મારી મજાક ઉડાવશે કે ‘અરે, હીરો બનને ગયા થા, વાપસ આ ગયા!’

તેં કહ્યું કે તમારા ગામમાં ગનકલ્ચર હતું. તો શું તારે ક્યારેય કલ્ચરનો સામનો કરવો પડ્યો છે? તને કોઈએ ક્યારેય કહ્યું છે કે અમારી ગૅન્ગમાં સામેલ થઈ જા?

અમારે ત્યાં ગૅન્ગવૉર કરતાં પણ ઑનર કિલિંગના કિસ્સા વધુ બને છે. જાણે એ એક કાયદા વિનાની ભૂમિ છે જ્યાં આવી બધી બાબતોમાં પોલીસ પણ વચ્ચે પડતી નથી. મારી જ આજુબાજુનાં ઘરોમાં, મહોલ્લામાં મેં આવા અનેક કિસ્સાઓ જોયા છે. તમે નહીં માનો, પણ હું થોડા સમય પહેલાં મારા ગામ ગયેલો ત્યારે છ દિવસમાં સાત ખૂનના બનાવ બન્યા હતા. આ બધી બાબતો ત્યાં ખૂબ જ સામાન્ય છે અને એને અટકાવવા માટે કોઈ જ કંઈ જ કરતું નથી. પોલીસ પણ આ બાબતે હેલ્પલેસ છે. સરકારની કોઈ જ દરમિયાનગીરી નહીં અને લૉ ઍન્ડ ઑર્ડર જેવું પણ કંઈ જ નથી.

તેં બધું ખૂબ નજીકથી જોયું છે. તો શુંગૅન્ગ્સ ઑફ વાસેપુરમાં કામ કરતી વખતે ગામના અનુભવો કામમાં આવ્યા હતા?

હા, થોડેઘણે અંશે; કારણ કે મને ખબર છે કે આવું બનતું હોય છે અને મેં એ બધું ખૂબ નજીકથી જોયું છે. કેટલાય ક્રિટિક્સે કહ્યું હતું કે ‘ગૅન્ગ્સ ઑફ વાસેપુર’ ખૂબ વાયલન્ટ ફિલ્મ હતી અને તેમણે કહ્યું કે સાચે જ આવું બનતું હશે કે કેમ એ બાબતે પણ અમને શંકા છે, પરંતુ હું એમ કહીશ કે જો તમે ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં ટ્રાવેલ કરશો તો તમને સમજાશે કે ત્યાં આ બધું ખૂબ જ કૉમન છે.

મતલબ કે અનુરાગ કશ્યપનું ફિલ્મ વિશે રિસર્ચ એકદમ પર્ફેક્ટ હતું. ફિલ્મનિર્માણ સમયે તેં પણ ઇનપુટ્સ આપ્યા હતા?

નૉટ રિયલી, સ્ક્રીનપ્લે અનુરાગે લખ્યો હતો અને એ ખૂબ રિસર્ચ કર્યા બાદ લખાયો હતો. એટલું જ નહીં, હું જ્યારે તેમની સાથે કામ કરી રહ્યો હતો ત્યારે ઑન સેટ પણ ઘણાં ઇમ્પ્રુવાઇઝેશન્સ થયાં હતાં. અમે ઍક્ટર્સ છીએ અને અમારું કામ છે અમારા કૅરૅક્ટરને જીવંત કરવાનું. એક ઍક્ટર તરીકે શું સારું કરી શકાય એ બાબતે અમે સજેશન આપી શકીએ, પરંતુ સ્ક્રિપ્ટની બાબતે કોઈ સજેશન્સ આપવાં યોગ્ય નથી. અનુરાગે દરેક સીન્સના ડાયલૉગ્સ લખ્યા હોય એમ બનતું નથી, તેમની આદત છે કે તે તમને ઑન ધ સ્પૉટ કહી દે કે તમારે શું બોલવાનું છે. અનુરાગની ફિલ્મોમાં ઘણા સીન્સ એવા હોય કે જેના બહુ ડાયલૉગ્સ હોય છે તો ઘણા સીન્સના ડાયલૉગ્સ ન પણ હોય. આ રીતે ઑન સેટ ઘણાં ઇમ્પ્રુવાઇઝેશન્સ થતાં રહે છે.

શું બધા ડિરેક્ટર્સ રીતે કામ કરતા હોય છે?

ના. દરેકની કામ કરવાની પોતપોતાની અલગ સ્ટાઇલ હોય છે. તમે જ્યારે અનુરાગ સાથે કામ કરતા હો ત્યારે તેઓ તમને પર્સનલી ઑબ્ઝર્વ કરવાના પ્રયત્ન કરે છે, ઓળખવાના પ્રયત્નો કરે છે જેથી કૅમેરા સામે તમે તમારું બેસ્ટ આપી શકો. તેઓ પોતાના ઍક્ટર્સને પુશ નથી કરતા, તેઓ એટલા સ્ટ્રિક્ટ પણ નથી. તેઓ માને છે કે એક ઍક્ટર તરીકે તમે તમારો રોલ, ફિલ્મમાં તમારો પાર્ટ સમજી લો અને ત્યાર બાદ એ તમારી રીતે કરો.

લોકો તારી ફિલ્મ અને એમાં તારા કામ અંગે જે વાતો કરે છે તને ગમે છે?

મને લાગે છે કે તમારે માત્ર સારું કામ કરવા તરફ લક્ષ્ય રાખવું જોઈએ. બાકીનું બધું જ ભૂલી જાઓ. લોકોએ જે કહેવું હોય એ તેમને કહેવા દો.

તેં તારી કરીઅરમાં મુસ્લિમ રોલ વધુ કર્યા છે. ‘કહાનીમાં ઇન્સ્પેક્ટર ખાન, ‘ગૅન્ગ્સ ઑફ વાસેપુરમાં ફૈઝલ, ‘બ્લૅક ફ્રાઇડેમાં અસગર મુકાદમ

આ સાચી વાત નથી. ‘પીપલી લાઇવ’માં મેં રાકેશ નામના એક જર્નલિસ્ટનો રોલ કર્યો હતો. ‘દેખ ઇન્ડિયન સર્કસ’માં મારા કૅરૅક્ટરનું નામ હતું જેઠું. હા, એ વાત સાચી કે છેલ્લી બે ફિલ્મોમાં મારું કૅરૅક્ટર એક મુસ્લિમ કૅરૅક્ટર હતું. પરંતુ ઇન્સ્પેક્ટર ખાન અને ફૈઝલ ખાન બન્ને ભિન્ન પ્રકારનાં કૅરૅક્ટર્સ હતાં. મેં મુસ્લિમ કૅરૅક્ટર પણ કર્યાં છે અને ફ્રીકી અલી જેવા ટાઇટલ રોલ પણ કર્યા છે. મારી ક્રિટિકલી એક્લેઇમ્ડ ફિલ્મ ‘માંઝી-ધ માઉન્ટનમૅન’માં મારું કૅરૅક્ટર મુસ્લિમ નહોતું.

કેટલીયે ફિલ્મોમાં તારો નાનોસરખો રોલ હોવા છતાં તને ઘણું સારું રેકગ્નિશન મળ્યું છે. યૉર કમેન્ટ?

ફિલ્મ ‘દેવ ડી’માં મેં એક નાનો રોલ કર્યો હતો, માત્ર એક ગીતમાં (ઇમોશનલ અત્યાચાર). ત્યાર બાદ ‘પીપલી લાઇવ’, ‘ન્યુ યૉર્ક’, ‘પાનસિંઘ તોમર’ જેવી ફિલ્મોમાં મેં નાનકડી ભૂમિકાઓ ભજવી હતી અને એ તમામ ફિલ્મો હિટ સાબિત થઈ હતી.

ફૉર્મ્યુલા ફિલ્મ કરવા માટે તું તૈયાર છે?

યસ, પરંતુ એ ફિલ્મ પણ કંઈક મીનિંગફુલ હોવી જોઈએ. હું ઝાડની ફરતે ફરવા કે સ્ટ્રીટમાં ઊછળકૂદ કરવા જેવું સેન્સલેસ કામ નહીં કરું. હા, મને ડાન્સર કે રૉકસ્ટારનું પાત્ર કરવામાં કોઈ વાંધો નથી, પરંતુ એ રોલ પણ કૅરૅક્ટર-ડ્રિવન હોવો જોઈએ. કોઈ પણ તર્ક વિનાની બાબત માટે હું તૈયાર નથી. વાસ્તવમાં ‘મુન્ના માઇકલ’ જેવી ફૉર્મ્યુલા ફિલ્મમાં મેં ભજવેલા મારા કૅરૅક્ટરને કારણે મ્યુઝિક ફ્રેટરનિટીમાં પણ મારા ઘણા નવા ફૅન્સ બન્યા છે.

તલાશફિલ્મમાં આમિર ખાન સાથે કામ કરવાનો અનુભવ કેવો રહ્યો હતો?

તે એક સુપરસ્ટાર છે જેણે ‘લગાન’, ‘પીપલી લાઇવ’, ‘તારે ઝમીં પર’ અને ‘દિલ્હી બેલી’ જેવી ફિલ્મો પણ બનાવી છે. મારા મત પ્રમાણે તે એક એવો ઍક્ટર છે જે હાર્ડવર્કિંગ છે અને દરેક પ્રકારની ફિલ્મો બનાવવા પાછળ પોતાના પૈસા લગાવી શકે છે. આમિર જે પ્રમાણે સામેની વ્યક્તિને રિસ્પેક્ટ આપે છે એનાથી હું અત્યંત પ્રભાવિત થઈ ગયો હતો.

બૉલીવુડના બીજા સ્ટાર્સ પાસેથી તને કેવાં રીઍક્શન્સ મળ્યાં છે?

હવે લોકો મને વધુ અટેન્શન આપે છે અને ક્યારેક વધુ પડતું જ આપે છે. એ માણસ કે જે ટોળામાં રહેવા અને ટોળાના સીન્સનું શૂટિંગ કરવા ટેવાયેલો હોય તેને અચાનક આટલું અટેન્શન અને માન-મરતબો મળવા માંડે ત્યારે કંઈક ઑડ લાગે. હું એમ કહીશ કે મને હજી એની આદત નથી.

શું ફિલ્મઇન્ડસ્ટ્રીમાં સારા ઍક્ટર્સની ખોટ પડતી જઈ રહી છે?

એવો કોઈ નિયમ નથી કે સારા કલાકારો માત્ર આપણા દેશના ઇન્ટીરિયર વિસ્તારોમાંથી જ આવે છે. ફિલ્મ ફ્રેટરનિટીમાંથી આવતા ઘણા માણસો પણ ખૂબ સારા કલાકારો હોય છે. એક સારો ઍક્ટર આજે નહીં તો કાલે લોકોની નજરમાં આવે જ છે, પછી ભલે તે ગમે ત્યાંથી આવ્યો અને ગમે તે હોય. મને માત્ર એ વાતથી પ્રૉબ્લેમ છે કે કોઈ કલાકાર ફિલ્મી બૅકગ્રાઉન્ડ ધરાવતી ફૅમિલીમાંથી આવ્યો છે એટલે તેને કરોડો રૂપિયા ચૂકવવામાં આવે. કબૂલ કે તે એક સારો કલાકાર હશે, પરંતુ આ અનફેર છે. સૌથી પહેલાં તો તેને પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરવા દો. ખરું કે નહીં? શા માટે તેઓ એક સારા કલાકારને વધુ પૈસા ચૂકવવા માટે તૈયાર નથી? મારે સૌથી વધુ મહેનતાણું મેળવતા કલાકાર બનવું છે. એટલા માટે નહીં કે મારે પૈસાની જરૂર છે, પરંતુ મારી એન્ટરટેઇનમેન્ટ એબિલિટીને કારણે મને એ મળવું જોઈએ.

સફળ થવા અગાઉ તારે ઘણાં રિજેક્શન્સનો સામનો કરવો પડ્યો હતો

 એક સમય હતો જ્યારે મને કોઈ એક રોલ માટે નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો અને ત્યાર બાદ મને કૉલ કરીને કહી દેવામાં આવતું કે કંઈક ફ્રૂટફુલ થઈ શકે એમ નથી. મેં આવાં ઘણાં રિજેક્શન્સ ફેસ કર્યાં છે. હવે તો રિજેક્શન સાથે પણ મારે મિત્રતા થઈ ગઈ છે. એક પૉઇન્ટ પર આવ્યા બાદ હવે મને એ અસર નથી કરતું. આવી લાગણીઓ, ગુસ્સો, ફ્રસ્ટ્રેશન જેવા આંચકાઓમાંથી પસાર થયા બાદ હવે મારે માટે માત્ર એ એક અનુભવથી વિશેષ કંઈ જ નથી રહ્યું.

આખરે તને તારાં ડ્યુ મળ્યાં એમ કહી શકાય

એ એક સારી બાબત છે. થોડું મોડું મળ્યું, પણ ક્યારેય ન મળવા કરતાં એ સારું જ છે. ક્યારેક હું વિચારું છું કે આ બધી ફિલ્મો મને આજથી પાંચ વર્ષ પહેલાં મળી હોત તો શક્ય છે કે કદાચ આજે હું જેટલો હમ્બલ, જેટલો જમીન પર રહી શક્યો છું એટલો ન રહ્યો હોત. એ દૃષ્ટિએ મને મારો સંઘર્ષ મદદરૂપ થયો છે.

સ્ત્રીઓ તરફથી મળતા અટેન્શન વિશે તું શું કહીશ?

સ્વાભાવિક છે કે મારા જેવા કાળા-કલૂટા માણસને કોઈ પણ પ્રકારનું અટેન્શન મળે એ ગમતું જ હોય. મારા કામને કારણે મને અટેન્શન મળે છે એ વાતનો મને ઘણો આનંદ છે.

તને અણગમતી વાત કઈ છે?

ઘણી વાર લોકો મને ફિલ્મના સેટ પર મળવા આવી ચડે છે. ખરું પૂછો તો ક્યારેક એ મારા કામમાં દખલ કરવા જેવું લાગે છે, ખાસ કરીને જ્યારે હું મારા શૂટની વચ્ચે હોઉં. એક ઍક્ટર તરીકે આવી પ્રવૃત્તિ તમે જે કૅરૅક્ટર કરી રહ્યા હો એને ખલેલ પહોંચાડે છે અને હું મારા કામનું કૉન્સન્ટ્રેશન તૂટે એવું ક્યારેય નથી ચાહતો. અભિનય કરતી વખતે કંઈ વચમાં ન આવવું જોઈએ, કંઈ જ નહીં. જોકે મને લાગે છે કે જ્યારે તમે એક ઍક્ટર તરીકે તમારી કરીઅર બનાવી રહ્યા હો ત્યારે આ બધી જ વસ્તુઓ પૅકેજ તરીકે સાથે જ આવે છે જેની સાથે ડીલ કરતાં તમારે શીખી જવું પડે. સો, અગર કોઈ ચાહતું હોય કે હું તેમની સાથે વાત કરું તો મને એ મુદ્દે કોઈ વાંધો નથી, શરત માત્ર એટલી છે કે હું એ સમયે ફ્રી હોવો જોઈએ.

કૉકટેલ ઝિંદગી
કૉકટેલ ઝિંદગી

કૉકટેલ ઝિંદગી - ગુજરાતી પત્રકારત્વમાં ઈન્ટરનેશનલ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ધરાવતું સૌપ્રથમ લાઈફ સ્ટાઈલ મેગેઝીન.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.

‘Cocktail Zindagi’ is not just a publication, it is a journey in itself in which you play an important character. We work to bring you stories not only from the crème de la crème but also from the grass root level.We also write content that portrays the beautiful shades of life, thus the name ‘Cocktail Zindagi’.