તમે એ જગ્યાએ હોત તો શું કરત?

આજની જ આ વાત. ૨૨૯૫૩ ગુજરાત એક્સપ્રેસ વલસાડ સ્ટેશનથી ઉપડી અને પાસ હૉલ્ડર્સમાં હોહા મચી.

‘એ પેલો જાય…’

‘પેલો જાય છે એ જ કે…?’

‘હા… પકડો એને….’

અને ડબ્બામાંની ભીડે એક લઘરવઘર આદમીને પકડી ધર્યો. એવામાં ડેઈલી અપડાઉન કરનારાઓમાંનો એક ઊભો થયો અને જેને પકડ્યો હતો એને બાવડેથી પકડીને બે ટૉઈલેટની વચ્ચેની જગ્યામાં ઊભો રાખ્યો. હજુ તો એ બંને ત્યાં પહોંચ્યા જ હશે કે ડેઈલી અપડાઉન કરનારાએ પકડાયેલા માણસને ડાબે-જમણે ગાલે સટાસટ બે-ત્રણ થપ્પડ ઠોકી દીધી.

‘મૈંને ચોરી નહી કી સાબ… મૈને જેબ નહીં કાટી… મેરી જગહ પે આપ હોતે તો ક્યા કરતે?’

‘મૂજે પૂછતા હૈ… સાલે ચોર…’ ડેઈલી અપડાઉન કરનારે પેલા લઘરવઘરને ફરી એક મારી.

થોડી જ મિનિટનો આ ખેલ હશે, પણ એટલામાં તો ટૉઈલેટનાં ખૂણા પાસે વીસ-પચ્ચીસ માણસો ભેગા થઈ ગયા અને જાતજાતની વાતો કરવા લાગ્યા. શોરબકોર એટલો થયો કે વાત શું હતી એની ચોક્કસ ખબર નહોતી પડતી. માત્ર એટલી ખબર પડી હતી કે ડબ્બામાં ચોરી થઈ હતી.

‘પંદર હજાર બધા રૂપિયા…?’ ભયંકર કોલાહલ વચ્ચે ટૉઈલેટ તરફથી અવાજ આવ્યો.

‘આટલા બધા પૈસા લઈને ટ્રેનમાં ચડવાવાળો જ મૂરખો કહેવાય…’ બીજું કોઈ બોલ્યું.

‘તો શું… અને પાછો પાકિટ આ રીતે મૂકી આવ્યો. સાલો ડોબો…’

ટૉઈલેટ તરફથી જાતજાતની વાતો આવતી રહી. પણ ચોક્કસ બીના શું બનેલી એ વિશે કંઈ જાણવા ન મળ્યું.

થોડો જ સમય વિત્યો હશે ત્યાં તમાશો જોવા ટૉઈલેટ પાસે પહોંચેલી ભીડ પોતપોતાની જગ્યાએ પરત ફરી અને જે માણસ ચોર તરીકે પકડાયો હતો તેને પણ ઉપરનાં પાટીએ જગ્યા આપીને બેસાડ્યો.

ઉપર બેસતા જ પેલો ચોર તરીકે પકડાયેલો માણસ બોલ્યો, ‘સા’બ મેરે બચ્ચો કી કસમ. ગરીબ આદમી ઝરૂર હું, પર મૈને ઝિંદગી મેં કભી ચોરી નહીં કી… મૂઝે માફ કર દો…’

‘સાચી વાત છે…’ ભીડમાંનું કોઈ બોલ્યું.

‘અરે ઐસા હો તો કોઈ ભી પૈસા નીકાલ દે… મૈં ભી પૈસે લેકે નીકલ જાઉં…’ ફરી કોઈક બોલ્યું.

‘તો ક્યા… વો પૈસે રખને વાલા હી મૂર્ખ હૈ…’

માહોલ થોડો શાંત થયો પછી ખબર પડી કે વલસાડ સ્ટેશન આવ્યું એ પહેલાં દરવાજા પાસે ઊભેલો એક માણસ ટૉઈલેટ ગયો હતો, જેણે તેનું પાકિટ ટૉઈલેટના બૅઝિન પર રાખેલું. જોકે ટૉઈલેટમાંથી એ બહાર આવ્યો ત્યારે તે તેનું પાકિટ બૅઝિન પર જ ભૂલી આવ્યો, જેમાં પંદર હજાર રોકડા હતા!

ટૉઈલેટમાંથી બહાર આવ્યો પછી બીજી પંદર મિનિટ સુધી તેને એ વાતનું ભાન ન રહ્યું કે તે પૈસા ભરેલું પાકિટ અંદર જ ભૂલી આવ્યો છે. એ આવ્યો પછી બીજા બે-ત્રણ લોકો પણ ટૉઈલેટ જઈ આવ્યા, પરંતુ એ બધાનું ધ્યાન પાકિટ તરફ ન ગયું. થોડા સમય પછી પેલો બાપડો અંદર ગયો અને તેને પેલું પાકિટ દેખાયું. પાકિટ ચેક કર્યું તો તેને ઘણા બધા પૈસા દેખાયા એટલે પાકિટમાંથી પૈસા કાઢીને તેણે પોતાના ગજવામાં સરકાવ્યા અને પાકિટ હતું ત્યાં મૂકી દીધું. જોગાનુજોગ એ થયો કે બહાર નીકળ્યો ત્યારે જ પાકિટનાં મૂળ માલિકને યાદ આવ્યું અને તે ટૉઈલેટ પાસે ગયો.

પેલાએ પૈસા સરકાવ્યા હતા એટલે એનાં ચહેરા પર ગભરાટ હતો અને એ ગભરાટને કારણે જ તે સહેજ ઉતાવળી ચાલે આગળ વધી ગયો. આ વર્તનને કારણે એના પર શંકા ગઈ. પકડાયેલા ચોરને મારવા ગયેલા પાસ હૉલ્ડર્સે જ્યારે વિગત જાણી ત્યારે બધાએ સર્વસંમતિથી તેને છોડી મૂક્યો અને જેનાં પૈસા હતા એને પૈસા આપીને મામલો થાળે પાડ્યો.

પકડાયેલો આદમી તો પછી પણ ઘણા સમય સુધી ‘મૈં ચોર નહીં હું… મૈં ચોર નહીં હું… મેરી જગહ પે આપ હોતે તો ક્યા કરતે…?’

તેણે પૂછેલો સવાલ મેં મારી જાતને પૂછ્યો કે ‘જો તારી સામે આ રીતે પૈસા પડ્યા હોત તો તું એ પૈસા જવા દેત?’

‘ના રે ના… એ જ પાકિટમાં મૂળ માલિકના કોઈ ડૉક્યુમેન્ટ્સ પણ હોત. એ ડૉક્યુમેન્ટ્સને આધારે માલિકને શોધીને તેને પૈસા પરત કરતે…’

‘આ સૂફિયાણી વાત તો તું એટલે કરે છે કારણ કે તારી ભૂખ અને જરૂરિયાતો સમયસર પૂરી થઈ છે… જો એવું ન હોત અને તારેય ખાવા માટે વલખા મારવાનાં થતાં હોય તો…?’ મારા જ મને આ સવાલ ઊભો કર્યો.

‘તો હુંય ચોક્કસ એ પૈસા મારા ગજવામાં સરકાવતે… આખરે ભૂખ મટે પછી જ હોશિયારી અને ફિલોસોફી શરૂ થતી શરૂ થતી હોય છે… ત્યાં સુધી તો પેટ પેટ અને પેટ જ આપણી વાસ્તવિકતા હોય છે…’

કદાચ એટલે જ બધાએ પેલા માણસને છોડી મૂક્યો….

ચાલો આ જ સવાલ તમને પૂછું છું, ‘તમે એ જગ્યાએ હોત તો શું કરત?’

 

 

અંકિત દેસાઈ
અંકિત દેસાઈ

માણસ તરીકે જન્મ્યો છું, પણ માણસ થઈ શક્યો નથી. માણસ બનવાનો પ્રયત્ન ચાલુ છે, તોય ક્યારેક ગુસ્સો આવે છે, ક્યારેક લાલચ થઈ આવે ને ક્યારેક કોઈને પછાડી દેવાની પૈશાચી ઈચ્છા થઈ આવે છે. જાતમાંથી આ બધુ બાદ કરવાની પ્રક્રિયા હજુ ચાલુ છે. આશા રાખીએ કે એમાં સફળતા મળે! લેખક છું એનો પુરાવો આપવા માટે એક પુસ્તક પ્રકાશિત કર્યું છે, બીજું પાઈપલાઈનમાં છે અને ત્રીજું લખવાની ઈચ્છા થયા કરે છે. પણ આળસ સાથેનો નાતો સાત જન્મ જૂનો છે એટલે કરવા જેવું ઘણું કરી શકતો નથી....

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.

‘Cocktail Zindagi’ is not just a publication, it is a journey in itself in which you play an important character. We work to bring you stories not only from the crème de la crème but also from the grass root level.We also write content that portrays the beautiful shades of life, thus the name ‘Cocktail Zindagi’.